Artık her reklamın iki kitlesi var. Sadece biri insan.
Birincisi bir kahve reklamı görüyor ve bir şey hissediyor.
İkincisi onu bir iddia olarak okuyor. “Şehrin en iyi kahvesi.” Kaynak: yok. Kanıt: sıfır.
Biri yapay zekâya “yakınımdaki en iyi kahve hangisi?” diye sorduğunda, kimin adının geçeceğine ikinci kitle karar veriyor. Kanıtı olmayan iddia listeye giremiyor.
Kapakta gördüğün tam olarak bu. Aynı reklam, iki okur.
Kısa cevap: Evet, reklamlar hâlâ işe yarıyor. Ama artık iki kez çalışmaları gerekiyor. Bir kez insanda, bir kez de o insanın satın almadan önce danıştığı yapay zekâ asistanında (ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity).
Reklamcılığın hep tek bir işi oldu. Seçilmek.
Basit bir iş. Yapması zor.
Film ne kadar güzel olursa olsun. Hedefleme ne kadar akıllı olursa olsun. Bütçe ne kadar büyük olursa olsun.
Karar anında kimse seni seçmiyorsa, neye para ödedin?
Yani “reklamlarımız işe yarıyor mu?” yanlış ilk soru. Daha iyisi şu: karar artık nerede veriliyor ve odada başka kim var?
Gördüğüm markaların çoğu üç yol arasında seçim yapıyor.
- Her zamanki gibi harcamaya devam etmek ve rakamların tutmasını ummak.
- Marka bütçelerini kesip her şeyi performansa kaydırmak, çünkü en azından ölçülebilir.
- Aynı anda iki kitleyle konuşmayı öğrenmek. İnsanla ve o insanın satın almadan önce danıştığı yapay zekâyla.
Saygı duyduğum ekipler üçüncü yola geçiyor. Sessizce ve biraz da tedirgin.
Neden?
Çünkü reklamının önünden kaydırıp geçen kişi artık tek karar verici değil. Bu yazıda neyin değiştiğini, markaların çoğunun bunu neden yanlış okuduğunu ve bu hafta ekibinle yapabileceğin basit bir çalışmayı anlatacağım.
I. Reklamlar hâlâ işe yarıyor mu? Evet, ama kitle değişti
Hikâyeyi üç rakam anlatıyor.
Adobe bu yaz 5.000’den fazla ABD’li tüketiciyle anket yaptı. Yüzde 42’si alışverişte bir AI asistanını zaten kullanmış.
IAB, ABD’de 200’den fazla marka ve ajans yatırım yöneticisine önümüzdeki yılı sordu. Yüzde 86’sı, sohbet tabanlı yapay zekâ ve ajanlar yüzünden 12 ay içinde pazarlamayı ölçme şeklini değiştiriyor ya da değiştirmeyi bekliyor.
Visa ve Harris Poll araştırmasına göre ise ABD’lilerin sadece yüzde 23’ü ödemelerini üretken yapay zekâya emanet edecek kadar güveniyor.

Bunları birlikte oku.
Kısa listeyi asistan yapıyor. İmzayı hâlâ insan atıyor.
Yani reklamlar hâlâ çalışıyor. Sadece iki kez çalışmaları gerekiyor. Bir kez insanda, bir kez de o insanın ödevini yapsın diye güvendiği makinede.
Bu değişimi üç farklı koltuktan izledim. Ajans tarafında büyük markalara hizmet verdiğim yaklaşık yirmi yıl. Enterprise markalar için pazarlama yapay zekâsı kurmak. Ve Londra’da insan kreatif direktörlerle AI ajanlarının aynı brief üzerinde çalıştığı bir kreatif stüdyo. Koltuklar farklı, gördüğüm şey aynı.
Bir sonraki müşterin markanla, reklamını görmeden önce bir cevabın içinde tanışabilir.
II. İkinci Kitle nedir?
İkinci Kitle, müşterinin karar anında açtığı yapay zekâ asistanıdır. Siteni, yorumları ve hakkında yazılanları okur, kısa listeyi o yapar.
Reklamının eskiden tek bir kitlesi vardı. Kanepede ya da trende, yarım dikkatle izleyen bir insan.
Artık ikincisi de var. O insanın karar zamanı geldiğinde açtığı asistan. Web siteni, yorumlarını, hakkında yazılanları ve muhtemelen rakibinin en iyi kampanyasını okumuş. Hiç yorulmuyor ve dipnotları asla atlamıyor.
Ben buna İkinci Kitle diyorum.

Ekiplerin çoğu bunun bir teknoloji sorunu olduğunu düşünüyor. Değil. Sadece tek bir kitleyi yazan bir kreatif brief bu.
Pazarlama ekiplerinden sürekli duyduklarım şunlar:
“Kampanyayı bir yılda kurduk. Yapay zekânın bizim için ne söylediğine hiç bakmadık.”
“Asistan bizi üç yıl önce konuştuğumuz gibi anlatıyor.”
“Ürün sayfalarımız insanlar için mükemmel. Görünen o ki makineler onları zor okuyor.”
Markaların çoğu da şu anda burada duruyor.
İkinci Kitle için brief yazan neredeyse kimse yok. Bazıları AI asistanlarının onları nasıl anlattığını test ediyor. Çoğu hâlâ reklamlarının işe yarayıp yaramadığını soruyor ve bunu eski yöntemle ölçüyor.
Rakiplerin bunlar. Çıta düşük, bu da iyi haber.
Reklamlar ölecek mi? Hayır. Ama her şeyi okumuş bir okuru etkilemeleri gerekecek.
III. Yapay zekânın markan hakkında ne söylediğini nasıl kontrol edersin? Bu hafta için 5 adım
Yeni araç yok. Büyük bütçe yok. Ekibinle bir öğleden sonra.

1. Adım: Asistanlara sor. ChatGPT, Gemini, Claude ve Perplexity’yi aç. Müşterinin satın almadan hemen önce soracağı soruları sor. Bunları kopyalayabilirsin:
[gerçek bir müşteri durumu] için [kategorin] lazım. Ne almalıyım ve neden?
[markan] ile [ana rakibin] arasındaki fark ne?
[markan] fiyatına değer mi? İnsanlar en çok neden şikâyet ediyor?
[ana kitlen] için hangi [kategorin] markasını önerirsin?
[markan] en çok ne ile biliniyor?
Her cevabın ekran görüntüsünü al.
2. Adım: Cevapları brief’inin yanına koy. Asistanın anlattığı hikâye ile kampanyanın anlattığı hikâye aynı mı? Her farkı kırmızıyla işaretle. (Kırmızı çıkacak. Zaten amaç bu.)
3. Adım: Hikâyenin nereden geldiğini bul. Asistanların neye atıf yaptığına bak. Siten mi, bir yorum mu, eski bir haber mi, bir forum başlığı mı? İkinci Kitle’nin çalıştığı malzeme bu. Eskiyse, en iyi kampanyan kendi geçmişinle tartışıyor demektir.
4. Adım: Her brief’e tek satır ekle. “İnsanlar ne hissetmeli?” sorusunun yanına ikinci bir soru yaz: “Bu kampanyadan sonra bir AI asistanı bizim için ne söylemeli?” Ekip bunu cevaplayamıyorsa brief bitmemiştir.
5. Adım: Bir ölçümü değiştir. Her ay aynı beş soruyu sor. Cevapların nasıl değiştiğini, marka etkisi (brand lift) ve satış rakamlarının yanında takip et. Kusursuz bir bilim değil. Odak grubu da değildi.
Bu işin sektördeki adı GEO: üretken yapay zekâ motorlarında görünürlük. Teknik bir iş gibi görünüyor. Değil. Reklamcılığın en eski işi bu: sen odada yokken doğru hikâyenin anlatıldığından emin olmak.
IV. Yapay zekâ reklamcılığı öldürecek mi? Bunu daha önce de yaşadık
2016’da YW’yi kurduğumda sektör, datanın yaratıcılığı öldüreceğini söylüyordu.
Ama ben başka bir şey gördüm. Data fikrin yerini almadı. Fikrin nereye ineceğini söyledi.
Sonra oldu. YW ekibi kreatifi ve medyayı data etrafında birleştirdi ve 200’den fazla ödül kazandı. Fikirler daha iyi oldu, çünkü kiminle konuştuklarını biliyorlardı.
On yıl sonra aynı dersi başka bir koltuktan görüyorum. ADIN.AI’da 300.000’den fazla reklamı analiz ettik. Kazananlar nadiren en çok bağıranlar. Kararın gerçekten verildiği yer için kurulanlar.
Aynı tartışma yeni bir isimle geri döndü. Yapay zekânın reklamcılığı öldüreceğini söylüyorlar. Ben markaların henüz brief vermediği ikinci bir kitle görüyorum.
İkisi için de yazan markalar, asistanların önerdiği markalar olacak.
Peki, reklamların işe yarıyor mu?
Asistana sor. Sonra ekibine sor.
Umarım işine yarar.
Serhat
Kısa cevaplar
Yapay zekâ asistanları çağında reklamlar hâlâ işe yarıyor mu?
Evet, ama artık iki kez çalışmaları gerekiyor: insanda ve o insanın satın almadan önce danıştığı AI asistanında.
İkinci Kitle nedir?
Müşterinin karar anında açtığı yapay zekâ asistanı. Siteni, yorumları ve basını okur, kısa listeyi o yapar.
Bir marka yapay zekânın kendisi hakkında ne söylediğini nasıl kontrol eder?
ChatGPT, Gemini, Claude ve Perplexity’ye beş satın alma sorusu sor, cevapları brief’inle karşılaştır ve her ay tekrarla.